Max Reckers: performance analyse op het hoogste niveau


Eindhovenaar Max Reckers maakt sinds enkele jaren deel uit van de staf van Louis van Gaal. Bij AZ (2007-2009) en Bayern München (2009-2011) deed hij dit in de rol van innovation architect en Video analist. Daarna als performance analist bij het Nederlands elftal (2012-2014) en tegenwoordig bij Manchester United. In deze rol is hij met onder andere video- en data analyse de rechterhand van de coaches van Manchester United bij het optimaal prepareren van het team.

Hoe bereidt Manchester United zich voor op wedstrijden? Hoe draagt hij zijn steentje bij aan de sportieve prestaties van de club? Een gesprek met Reckers over videoanalyse, de werkwijze bij Manchester United en innovaties in de voetbalsport.

Voordat Reckers in 2007 bij AZ aan de slag ging was hij werkzaam voor het bedrijf van Gijs van Heumen (oud-hockey bondscoach dames). Hier werkte hij met het videobewerkingsprogramma SportsCode (kortgezegd een geavanceerde variant van “Windows Moviemaker” voor sportprofessionals). Dit is een veelgebruikte editor om beelden te categoriseren en te selecteren (“taggen”). Hierbij heeft Reckers veel ervaring opgedaan het gebruik van videobeelden door coaches om teamprestaties te verbeteren.

Max Reckers met Louis van Gaal bij Manchester United.

Knippen en plakken

Reckers: “Coaches gebruiken graag bepaalde beelden uit wedstrijden voor analyse en uitleg van hun spelconcept. Eind jaren negentig was het selecteren van de juiste videobeelden voor een tactische bespreking nog monnikenwerk. Er was dan een opname van de hele wedstrijd beschikbaar, meestal vanuit één camerapositie. Een coach als Louis van Gaal maakte destijds gebruik van twee videorecorders om de juiste momenten te selecteren.

In het ene apparaat zat de opname van de wedstrijd. Daarop selecteerde hij de momenten. Met de andere videorecorder nam hij deze momenten vervolgens op. Op die manier had hij de belangrijkste momenten uit de wedstrijd op één videoband. Met een programma als SportsCode is het maken van de juiste beeldselecties nog altijd handwerk maar het wordt de coach of videoanalist wel veel makkelijker gemaakt.”


De kracht van het beeld

De meerwaarde van het gebruik van videobeelden in teamsporten wordt inmiddels algemeen onderkend. Op allerlei niveaus gebruiken coaches beelden ter ondersteuning van hun tactische besprekingen. Dat heeft volgens Reckers te maken met twee zaken.

“Mensen zijn visueel ingesteld. Een opname van een wedstrijd laat precies zien wat er gebeurd is. Hierdoor kan een coach heel specifiek aangeven wat hij in een bepaalde situatie had verwacht en spelers de vraag voorleggen waarom zij andere keuzes hebben gemaakt. Daarnaast heb je met beelden niet te maken met een taalbarrière. Bij Bayern München en nu bij Manchester United hebben we te maken met spelers van verschillende nationaliteiten. Ook al kan iedereen zich in het Engels uitdrukken, een beeld zegt meer dan duizend woorden.”

Videobeelden – Iedere Premier League club heeft de toegang tot de beelden van alle wedstrijden uit de competitie. Dus ook van wedstrijden van andere teams. Hierbij gaat het onder andere om het broadcast signal (beelden uit de live tv-uitzending inclusief slow-motions en herhalingen), een wide-angle camerabeeld waarin het hele speelveld continue in beeld is en van camera’s die op hoogte achter het doel geplaatst zijn (high behind).


Workflow

 Wij hanteren bij het eerste elftal en ons tweede team (‘Onder-21’) dezelfde, uniforme aanpak ter voorbereiding op en evaluatie van onze wedstrijden waarbij we deze beelden gebruiken. Dat noemen we de tactische workflow. Het bestaat uit een aantal stappen. Dit begint met het coderen van onze laatst gespeelde wedstrijd. We selecteren ongeveer 10 minuten beeldmateriaal. Dit wordt gebruikt door assistent-coach Albert Stuivenberg tijdens de nabespreking met de spelersgroep. Daarna richten wij ons vizier op de eerstvolgende wedstrijd.


Wedstrijdontleding

De eerste stap is om beelden van de tegenstander te selecteren aan de hand van vier hoofdmomenten. Wat doet de tegenstander in balbezit, wanneer andere teams balbezit hebben en hoe gaan ze om met de omschakelingsmomenten (balverlies en balverovering). Daarnaast kijken we naar de standaardsituaties (vrije trappen, corners).

We verzamelen alles, maar delen alleen de belangrijkste details met de spelers. De beelden worden twee dagen voor de wedstrijd door assistent-coach Ryan Giggs gebruikt tijdens een voorbespreking. Giggs informeert de spelersgroep aan de hand van de beelden over de kracht van de tegenstander en hij geeft aan waar onze kansen liggen.


Imiteren

Tegelijkertijd worden de reserve-spelers met de beelden van de tegenstander voorbereid op hun rol tijdens de eerstvolgende training. Er wordt dan 11-tegen-11 gespeeld. De reserves imiteren dan zo goed mogelijk de tegenstander door te voetballen volgens hun speelstijl. Deze training wordt ook weer in zijn geheel opgenomen en gecodeerd.


24h before kick-off

Een dag voor de wedstrijd bespreekt keeperstrainer Frans Hoek de spelhervattingen. Hij geeft aan hoe de tegenstander zich aanvallend en verdedigend organiseert bij corners en vrije trappen. Daarnaast legt hij het team uit hoe de spelers zich moet opstellen bij standaardsituaties. Dit gebeurt ook weer aan de hand van beelden. Bij de wedstrijd loopt er een Powerpoint met de opstellingen en afspraken bij standaardsituaties zodat spelers deze kunnen bekijken.


Liniebespreking

Coach Van Gaal en zijn assistent Stuivenberg spreken vervolgens nog afzonderlijk met de verschillende linies (verdediging, middenveld, aanval) de verwachtingen en de doelstellingen voor de wedstrijd door. Hier worden de beelden van de laatst gespeelde wedstrijd en onze 11-tegen-11 training bij gebruikt.


De wedstrijd

In de Premier League worden alle wedstrijden op een vergelijkbare manier geregistreerd. Het gebruik van real-time informatie binnen de coach-zone om bijvoorbeeld een herhaling te bekijken is op dit moment nog niet toegestaan. Ik heb deze real-time beelden wel beschikbaar. Belangrijke momenten kan ik eventueel tijdens de rust laten zien, maar de tijd is dan beperkt. Na de wedstrijd begint de cyclus weer van voren af aan.


Data analyse

Naast de het gebruik van videoanalyse binnen de tactische workflow wordt er door Manchester United ook gebruikt van andere technische hulpmiddelen voor andere vraagstukken. Een veelgebruikte gegevensbron is de zogenaamde tracking data. Deze data worden gebruikt bij voor blessurepreventie en ter bevordering van het herstel van spelers.

Tracking dataEen veelgebruikt systeem in de voetbalsport is dat van Inmotio. Dit systeem is ten tijde van de tweede periode van Guus Hiddink bij PSV (2002-2006) op zijn verzoek door TNO en Abatec ontwikkeld. Het systeem werkt op basis van een combinatie van antennes rond het veld en hesje met een transponder die door spelers worden dragen. Hiermee worden alle loopbewegingen op het veld geregistreerd. Deze gegevens bieden inzicht in de inspanning (afgelegde afstand, versnellingen), fysieke gesteldheid   van spelers en leveren informatie voor tactische analyses.

Screenshot uit het systeem van Inmotio. De afbeelding toont een combinatie van een animatie van het veld en de spelers, cijfers en videobeelden. ©Inmotio.

Flags

“Iedere speler heeft zijn eigen bewegingskarakteristiek. Dat beeld is opgebouwd op basis van alle metingen die we continue uitvoeren. Aan de hand van dit beeld kunnen we afwijkingen constateren ten opzichte van het normale bewegingspatroon. Deze afwijkingen kunnen worden veroorzaakt door vermoeidheid of vanwege een dreigende blessure. Zo’n afwijking is een signaal, een flag. Van Gaal gebruikt deze flags als ingang voor een gesprek met een speler waarbij dit het geval is of om de trainingsintensiteit voor een speler aan te passen.

De data zijn nooit leidend voor een beslissing om bijvoorbeeld een speler niet op te stellen maar geven een bevestiging van wat de coach al vermoedde. Het helpt om weg te blijven uit een welles-nietes discussie en daarmee komt automatisch de vraag ‘hoe gaan we dit oplossen’ centraal te staan. Op die manier maken we effectief gebruik van de data.”


De toekomst

Het gebruik van data en videobeelden in het voetbal neemt de laatste jaren een enorme vlucht. Dit komt onder andere doordat de markt van analyse- en trackingsystemen volwassener is geworden. Er zijn meer aanbieders en systemen zijn verbeterd op basis van de gebruikerservaringen. Reckers maakt deze ontwikkelingen van nabij mee en hij heeft een goed inzicht in de stand van zaken. Wat verwacht hij dat er in de toekomst mogelijk is?

“De toevoeging van animatie aan videobeelden heeft een grote meerwaarde. De huidige generatie spelers is gewend om zelf beelden en gegevens op te halen. Ze zijn opgegroeid met tablets en smartphones en worden voortdurend blootgesteld aan beelden. Zij kunnen dus flink profiteren van de verbeterde systemen die er gaan komen om de tactische aanwijzingen van coaches sneller en beter te begrijpen.


Taal van de coach

Wat nog ontbreekt is een goede match tussen de parameters uit de tracking data (loopbewegingen van spelers) en de taal van de coach. Een coach als Van Gaal vertelt een verhaal over zijn tactisch plan en gebruikt hulpmiddelen om dit verhaal kracht bij te zetten. De volgende stap zou zijn dat het videobeeld met animaties een één-op-één vertaling is van zijn gedachtegoed. Maar zover is het nu nog niet.

Er zijn veel leveranciers maar er zijn nog maar weinig producten echt klaar. Voetbal is een complexe, dynamische sport waarin zich voortdurend unieke situaties voordoen. Dit is bijvoorbeeld heel anders dan bij een statische sport zoals het honkbal waar het spel telkens hetzelfde startpunt heeft. Ik denk niet dat het hele spectrum van vragen en behoeften dat speelt binnen een voetbalteam door een oplossing kan worden ingevuld. Het is de taak van mensen met een vergelijkbare rol als ik om binnen dit landschap van oplossingen de juiste keuzes te maken waarmee een coach zijn team tot betere prestaties brengt.”